Baş ve boyun kanserlerinde erken belirtiler neden hayati önem taşıyor?

Melike Türk | Bilge Diş Hekimi

ANKARA, TÜRKİYE —

Üç haftadan uzun süren ses kısıklığı, yutma güçlüğü, iyileşmeyen ağız yaraları ve boyundaki şişlikler, baş ve boyun kanserlerinde erken değerlendirme gerektiren belirtiler arasında bulunuyor ve ihmal edilmemesi gerekiyor.

Baş ve boyun kanserleri; ağız boşluğu, dil, yutak, gırtlak, burun boşluğu, sinüsler ve tükürük bezleri gibi farklı anatomik bölgelerde gelişebiliyor. Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Murat Topdağ, birkaç hafta boyunca devam eden, tekrarlayan veya giderek şiddetlenen şikâyetlerin uzman hekim tarafından değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Hastalığın erken dönemindeki belirtiler üst solunum yolu enfeksiyonları veya farklı iyi huylu rahatsızlıklarla karıştırılabiliyor. Bu durum bazı hastaların sağlık kuruluşlarına başvurmakta gecikmesine neden olabiliyor. Belirtilerin zamanında değerlendirilmesi ise hastalığın kontrol altına alınması ve uygun tedavi seçeneklerinin belirlenmesi açısından önem taşıyor.

Belirtiler tümörün bulunduğu bölgeye göre değişiyor

Baş ve boyun kanserlerinde ortaya çıkan belirtiler, tümörün geliştiği anatomik bölgeye göre farklılık gösterebiliyor. Gırtlak bölgesindeki tümörlerde ses kısıklığı erken dönemde fark edilebilen bulgular arasında bulunurken, yutak ve ağız boşluğu tümörlerinde yutma güçlüğü, boğaz ağrısı veya iyileşmeyen yaralar öne çıkabiliyor.

Özellikle üç haftadan uzun süren ses kısıklığı, sürekli boğaz ağrısı ve yutkunurken hissedilen ağrının dikkatle değerlendirilmesi gerekiyor. Ağız içerisinde ortaya çıkan ve iyileşmeyen yaralar ile kırmızı veya beyaz lekeler de araştırılması gereken belirtiler arasında yer alıyor.

Açıklanamayan kulak ağrısı, tek taraflı burun tıkanıklığı ve tekrarlayan burun kanamaları da bazı baş ve boyun tümörlerinde görülebiliyor. Bu yakınmaların bulunması kişinin mutlaka kanser olduğu anlamına gelmiyor. Ancak şikâyetlerin uzun süre devam etmesi, altta yatan nedenin belirlenebilmesi için ayrıntılı muayene yapılmasını gerekli kılıyor.

Prof. Dr. Topdağ, erken dönemde basit bir enfeksiyonla karıştırılabilecek belirtilerin süreklilik göstermesi durumunda gecikmeden değerlendirme yapılmasının önemini vurguluyor.

Boyundaki ağrısız şişlik önemsenmeli

Baş ve boyun kanserlerinde dikkat edilmesi gereken bulgulardan biri de boyun bölgesinde ortaya çıkan ve zamanla büyüyebilen şişliklerdir. Boyundaki lenf bezlerinin büyümesi çoğunlukla enfeksiyon gibi iyi huylu nedenlerle ilişkili olsa da bazı durumlarda kötü huylu bir tümörün belirtisi olabiliyor.

Özellikle belirgin bir enfeksiyon bulunmadan gelişen, kendiliğinden kaybolmayan veya giderek büyüyen boyun kitlelerinin değerlendirilmesi önem taşıyor. Şişlikte ağrı bulunmaması, kitlenin mutlaka zararsız olduğu anlamına gelmiyor.

Boyunda yeni gelişen bir kitle söz konusu olduğunda üç hafta beklenmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor. Kulak burun boğaz muayenesinde ağız boşluğu, boğaz, gırtlak ve boyun bölgesi birlikte incelenerek şişliğin muhtemel nedenleri araştırılabiliyor.

Gerekli görülen hastalarda ultrasonografi, endoskopik inceleme, ileri görüntüleme yöntemleri ve biyopsi gibi tanısal işlemlerden yararlanılabiliyor. Uygulanacak incelemeler, muayene bulguları ve kitlenin özelliklerine göre belirleniyor.

Tütün, alkol ve HPV risk faktörleri arasında

Baş ve boyun kanserlerinin gelişiminde çevresel etkenler, yaşam alışkanlıkları ve bazı viral enfeksiyonlar rol oynayabiliyor. Tütün ürünlerinin kullanılması ve alkol tüketimi, özellikle ağız boşluğu, yutak ve gırtlak kanserleri açısından önemli risk faktörleri arasında bulunuyor.

Tütün ve alkolün birlikte kullanılması, kanser gelişme riskini daha da artırabiliyor. Bu nedenle riskin azaltılması amacıyla tütün ürünlerinden uzak durulması, alkol tüketiminin sınırlandırılması veya bırakılması önem taşıyor.

İnsan papilloma virüsünün belirli tipleri de özellikle bademcik ve dil kökü bölgesinde gelişen bazı orofarenks kanserleriyle ilişkilendiriliyor. Bu durum, baş ve boyun kanserlerinin yalnızca ileri yaştaki veya sigara kullanan kişilerde görülebileceği düşüncesinin doğru olmadığını gösteriyor.

Ağız ve diş sağlığının korunması da genel sağlık ve farkındalık bakımından önem taşıyor. Ağız içerisinde uzun süre iyileşmeyen yaralar, renk değişiklikleri veya nedeni açıklanamayan lezyonlar fark edildiğinde uzman değerlendirmesinin geciktirilmemesi gerekiyor. HPV aşılaması konusunda ise sağlık profesyonellerinden bilgi alınması öneriliyor.

Erken tanı tedavinin kapsamını etkileyebiliyor

Baş ve boyun kanserlerinde tedavi planı; tümörün bulunduğu bölge, büyüklüğü, hastalığın evresi ve hastanın genel sağlık durumu dikkate alınarak hazırlanıyor. Cerrahi, radyoterapi, kemoterapi, immünoterapi ve hedefe yönelik tedaviler uygun hastalarda değerlendirilebilen seçenekler arasında bulunuyor.

Hastalığın erken evrede tespit edilmesi, bazı hastalarda daha sınırlı tedavilerin uygulanabilmesine olanak sağlayabiliyor. Baş ve boyun bölgesinin konuşma, nefes alma, çiğneme ve yutma gibi temel fonksiyonlarla ilişkili olması nedeniyle tedavi planlamasında bu işlevlerin mümkün olduğunca korunması da önem taşıyor.

Gelişmiş cerrahi teknikler ve multidisipliner yaklaşımlar, hastalığın özelliklerine göre kişiselleştirilmiş tedavi planlarının hazırlanmasına katkıda bulunuyor. Bununla birlikte her hastanın hastalık evresi, tedavi süreci ve tedaviden elde edeceği sonuç birbirinden farklı olabiliyor.

Prof. Dr. Topdağ’ın çalışma alanları arasında bulunan baş ve boyun cerrahisinde doğru tanı, uygun evreleme ve kişiye özel tedavi planlaması önemli bir yer tutuyor. Tedavi seçeneklerinin belirlenmesinde yalnızca hastalığın adı değil, tümörün bulunduğu bölge ve hastanın genel durumu da dikkate alınıyor.

Üç haftayı aşan şikâyetler ihmal edilmemeli

Baş ve boyun kanserlerine ilişkin toplumsal farkındalığın artırılması, şüpheli belirtilerin zamanında değerlendirilmesine katkı sağlayabiliyor. Özellikle üç haftadan uzun süren ses değişiklikleri, boğaz ağrısı, ağız yaraları ve yutma sorunlarında kulak burun boğaz uzmanına başvurulması öneriliyor.

Boyunda yeni gelişen veya büyümeye devam eden bir kitle için ise üç hafta beklenmemesi gerekiyor. Tek taraflı burun tıkanıklığı, tekrarlayan burun kanaması veya açıklanamayan kulak ağrısı gibi yakınmaların uzun süre devam etmesi de ayrıntılı değerlendirme gerektirebiliyor.

Baş ve boyun kanserlerinin belirtileri birçok iyi huylu hastalıkta da görülebiliyor. Bu nedenle belirtilere bakılarak kişinin kendi kendine tanı koyması doğru kabul edilmiyor. Temel yaklaşım, uzun süren veya giderek ağırlaşan şikâyetlerin nedenini uzman muayenesiyle belirlemek olmalıdır.

Risk faktörlerinin azaltılması ve şüpheli değişikliklerin ihmal edilmemesi, hastalığın erken dönemde fark edilmesine yardımcı olabiliyor. Nedeni açıklanamayan ve uzun süre devam eden şikâyetlerin basit bir enfeksiyon olduğu düşünülerek ertelenmemesi önem taşıyor.

BilgeDisHekimi.com